Bakuchiol vs retinol: wat is het verschil?

Wat is het verschil tussen bakuchiol en retinol?

Het korte antwoord: het zijn twee verschillende stoffen die op een deel van dezelfde doelen mikken.

Retinol is vitamine A. Het is een van de best onderzochte stoffen in huidverzorging tegen tekenen van huidveroudering door zon, zoals fijne lijntjes en ongelijke pigmentatie.

Bakuchiol komt uit een plant. Het wordt vaak verkocht als de natuurlijke of milde versie van retinol. Dat klinkt alsof het hetzelfde is, maar dan zachter. Zo simpel is het niet. Bakuchiol heeft een andere chemische bouw. Onderzoekers noemen het een functioneel alternatief: het lijkt in sommige opzichten op retinol te werken, zonder er chemisch familie van te zijn.⁶

Hoe werkt retinol in je huid?

Retinol doet zelf weinig. De huid zet het eerst om in retinal en daarna in retinoïnezuur.³ Dat retinoïnezuur hecht zich aan vaste aanknopingspunten in huidcellen, receptoren, en zet zo processen in gang die met vernieuwing van de huid te maken hebben.

Die omzetting is ook de reden dat retinol gewenning vraagt. Veel mensen krijgen in het begin een droge, schilferige of prikkende huid. In de vergelijkingsstudie met bakuchiol zag je dat ook terug.¹

Hoe werkt bakuchiol dan?

Bakuchiol is geen vitamine A en wordt dus niet omgezet in retinoïnezuur. Toch laat onderzoek zien dat het in de huid een patroon van genactiviteit geeft dat lijkt op wat retinol doet.¹

Lijken is hier het belangrijke woord. Een vergelijkbaar patroon in het lab betekent niet dat het effect op je gezicht even groot of even breed is. Daarvoor heb je studies bij mensen nodig. En daar zijn er nog weinig van.

Wat laat het onderzoek zien?

De studie die bijna altijd wordt aangehaald, verscheen in 2019 in de British Journal of Dermatology. Er begonnen 44 volwassenen aan. Ze kregen willekeurig een crème met 0,5 procent bakuchiol of een crème met 0,5 procent retinol. Deelnemers en onderzoekers wisten niet wie wat kreeg.¹

Na twaalf weken waren in beide groepen het rimpeloppervlak en de pigmentvlekken afgenomen. Tussen bakuchiol en retinol was geen statistisch verschil. De retinolgroep meldde wel vaker schilfering en een prikkend gevoel.¹

Er zijn een paar kanttekeningen die je moet kennen:

• Het is één studie met een kleine groep. Dat is een begin, geen stevig bewijs.
• De bakuchiolgroep smeerde twee keer per dag, de retinolgroep één keer.² De hoeveelheid stof per dag was dus niet gelijk.
• Twaalf weken is kort. Over de lange termijn zegt deze studie niets.
• Geen verschil vinden in een kleine groep is niet hetzelfde als aantonen dat twee stoffen even goed werken.

Is bakuchiol echt milder dan retinol?

In de vergelijkingsstudie wel: minder mensen meldden schilfering en prikken.¹ Dat is een van de redenen dat bakuchiol populair is bij mensen met een gevoelige huid.

Maar mild is niet hetzelfde als onschuldig. Ook plantaardige stoffen kunnen de huid irriteren of een allergische reactie geven. Plantaardig zegt iets over de herkomst, niet over hoe je huid reageert. Test een nieuw product daarom eerst op een klein stukje huid.

Wie een rustige stof zoekt voor een gevoelige huid, kijkt vaak ook naar andere ingrediënten. Lees bijvoorbeeld wat niacinamide doet en hoe sterk het bewijs is.

Hoeveel retinol mag er in een product?

Het wetenschappelijk comité voor consumentenveiligheid van de EU, de SCCS, heeft retinol en zijn esters beoordeeld. Esters zijn verwante vormen, zoals retinyl acetate en retinyl palmitate. Het comité concludeerde dat ze veilig zijn tot 0,3 procent retinol-equivalent in gezichts- en handproducten en tot 0,05 procent in bodylotion.⁴ Die grenzen zijn inmiddels opgenomen in de EU-regels voor cosmetica.⁵

Een detail dat vaak over het hoofd wordt gezien: de vergelijkingsstudie gebruikte 0,5 procent retinol. Dat is meer dan wat nu in de EU in een gezichtsproduct mag. De resultaten uit die studie zijn dus niet een-op-een te vertalen naar retinolproducten in Nederlandse winkels.

Het comité keek ook naar de totale hoeveelheid vitamine A die mensen binnenkrijgen, via eten en via cosmetica samen.³ Dat is een reden om bij zwangerschap of een kinderwens even met je huisarts of verloskundige te overleggen.

Kun je bakuchiol en retinol samen gebruiken?

Dat kan, en er zijn producten die beide bevatten. Of de combinatie beter werkt dan een van de twee alleen, is nog niet goed onderzocht.

Een studie uit 2023 keek naar retinal, een andere vorm van vitamine A, samen met plantaardige stoffen die op retinol lijken. Volgens de auteurs versterkten die stoffen het effect van retinal, in labtests en in een klinische test.⁶ Dat is interessant, maar het gaat om een specifieke combinatie. Het zegt niet automatisch iets over bakuchiol met retinol in een willekeurige crème.

Gebruik je beide, dan telt de irritatie van retinol gewoon mee. Bakuchiol maakt retinol niet vanzelf milder.

En tretinoïne, is dat hetzelfde als retinol?

Nee. Tretinoïne is retinoïnezuur zelf, de actieve eindvorm waarin retinol in de huid wordt omgezet.³ Het is een geneesmiddel en valt niet onder cosmetica.

In de bronnen die we bekeken staat geen onderzoek dat bakuchiol direct met tretinoïne vergelijkt. Een uitspraak dat bakuchiol even goed werkt als tretinoïne heeft dus geen basis. Vragen over tretinoïne horen bij je huisarts, dermatoloog of apotheek.

Wat betekent dit als je moet kiezen?

Retinol heeft veel meer onderzoek achter zich, maar vraagt vaak gewenning. Bakuchiol lijkt beter verdragen te worden en liet in één studie vergelijkbare resultaten zien, maar dat bewijs is nog smal.

Lees daarom het etiket kritisch. Staat er dat bakuchiol hetzelfde is als retinol, dan weet je nu dat dat te kort door de bocht is. Heb je een huid die snel reageert, huidklachten of twijfel, vraag dan advies bij je huisarts, dermatoloog of apotheek.

Veelgestelde vragen