In het kort
- Het menselijk lichaam kan vitamine C niet zelf aanmaken.3
- Op de huid werkt vitamine C als antioxidant, als hulpstof bij de aanmaak van collageen en als remmer van tyrosinase, een enzym dat meehelpt bij pigmentvorming.1
- Studies koppelen vitamine C op de huid aan minder tekenen van zonveroudering, minder rimpels en minder pigmentvlekken. Veel van die studies zijn klein.2
- Vitamine C en vitamine E versterken elkaar als antioxidant.1
- Puur ascorbinezuur is instabiel. Zuurstof, licht, warmte en een hogere pH breken het af.37
- Ascorbinezuur blijft langer goed in een zure formule, met een pH rond of onder 4.7
- In een veelgeciteerd onderzoek uit 2001 kwam ascorbinezuur alleen de huid in bij een pH onder 3,5, met de hoogste opname rond 20 procent.4
- Formules met ascorbinezuur voor bescherming tegen zonschade liggen meestal tussen 1 en 20 procent.7
- Afgeleiden zoals magnesium ascorbyl phosphate zijn stabieler, maar komen moeilijker de huid in.25
- Hoge concentraties ascorbinezuur kunnen de huid irriteren, vooral een gevoelige huid.5
- Vitamine C is geen uv-filter en vervangt zonnebrand niet.4
Wat doet vitamine C in verzorging?
Vitamine C is een vitamine die je lichaam nodig heeft, maar niet zelf kan maken. Mensen missen het enzym dat daarvoor nodig is.3 Je haalt het uit voeding. In huidverzorging breng je het direct op de huid aan.
Op de huid doet vitamine C volgens onderzoek drie dingen.1
- Antioxidant. Het vangt vrije radicalen weg. Dat zijn onrustige deeltjes die onder meer door uv-licht ontstaan en huidcellen kunnen beschadigen.
- Hulp bij collageen. Vitamine C is een cofactor. Dat is een hulpstof die het lichaam nodig heeft om collageen te maken. Collageen geeft de huid stevigheid.
- Remmer van tyrosinase. Tyrosinase is een enzym dat meehelpt bij het maken van melanine, het pigment in je huid. Minder tyrosinase-activiteit kan pigmentvlekken minder zichtbaar maken.
Klinische studies koppelen vitamine C op de huid aan minder tekenen van zonveroudering, minder rimpels en minder pigmentvlekken.2 Veel van die studies zijn wel klein. Het beeld is positief, maar minder stevig dan de reclame soms doet vermoeden.
Vitamine C werkt ook samen met vitamine E. De twee stoffen kunnen elkaar weer aanvullen nadat ze hun werk als antioxidant hebben gedaan.1 Daarom zie je ze vaak samen op een ingrediëntenlijst.
Eén ding om goed te onthouden: vitamine C is geen uv-filter.4 Het vervangt je zonnebrand dus niet. Meer over de stof zelf lees je op de pagina over vitamine C als ingrediënt.
Welke vormen van vitamine C staan op het etiket?
Vitamine C is een verzamelnaam. Op de ingrediëntenlijst staat de INCI-naam, de internationale naam voor cosmetische grondstoffen. Die verschilt per vorm.
- Ascorbic Acid, ofwel L-ascorbinezuur. Dit is de pure vorm. Er is het meeste onderzoek naar gedaan, maar het is ook de minst stabiele vorm.13
- Magnesium Ascorbyl Phosphate, vaak afgekort tot MAP. Een afgeleide die stabieler is en goed oplost in water.5
- 3-O-Ethyl Ascorbic Acid. Een afgeleide die is ontwikkeld om stabieler te zijn dan puur ascorbinezuur.6
- Ascorbyl Palmitate. Een afgeleide waarbij vitamine C aan een vetzuur is gekoppeld.4
- Verder kom je namen tegen als Sodium Ascorbyl Phosphate, Ascorbyl Glucoside en Tetrahexyldecyl Ascorbate. Ook dat zijn afgeleiden.
Een afgeleide is een aangepaste versie van het vitamine C-molecuul. Afgeleiden zijn stabieler, maar ze dringen minder makkelijk de huid in.25 Voor de meeste afgeleiden is ook minder huidonderzoek beschikbaar dan voor ascorbinezuur. Dat maakt het lastig om ze eerlijk met elkaar te vergelijken.
Waarom wordt een vitamine C serum geel of bruin?
Puur ascorbinezuur reageert makkelijk met zuurstof en breekt dan af. Licht, warmte en een hogere pH versnellen dat.37 Onderzoekers noemen die instabiliteit de grootste uitdaging bij vitamine C in cosmetica.3
Dat afbreken heet oxidatie. Je ziet het vaak aan de kleur. Een serum dat helder was, wordt geel en later bruin.7 Hoe donkerder, hoe minder werkzaam ascorbinezuur er nog in zit.
Fabrikanten gaan dat op verschillende manieren tegen:
- een zure formule, met een pH rond of onder 47
- weinig water in de formule7
- de stof inkapselen in kleine dragertjes37
- kiezen voor een stabielere afgeleide56
- een verpakking die licht en lucht tegenhoudt, zoals donker glas of een pompflacon
Zelf kun je ook iets doen. Draai de dop goed dicht na gebruik. Bewaar het product koel en donker, dus niet in de zon op de vensterbank. En gebruik het binnen de termijn die op de verpakking staat.
Hoeveel procent vitamine C heb je nodig?
In onderzoek naar bescherming tegen zonschade bevatten formules met ascorbinezuur meestal tussen 1 en 20 procent.7
Een veelgeciteerd onderzoek uit 2001 keek naar hoe goed ascorbinezuur de huid binnenkomt. De formule moest een pH onder 3,5 hebben om de huid in te gaan. Rond 20 procent was de opname het hoogst.4
In hetzelfde onderzoek verhoogden de geteste afgeleiden, waaronder magnesium ascorbyl phosphate en ascorbyl palmitate, de hoeveelheid ascorbinezuur in de huid niet.4 Dat is één onderzoek. Sindsdien zijn er nieuwe afgeleiden en formules bijgekomen. Het zegt dus niet alles, maar het verklaart waarom puur ascorbinezuur in een zure formule vaak als uitgangspunt geldt.
Let op bij het vergelijken van percentages. Een percentage van een afgeleide kun je niet een-op-een naast een percentage ascorbinezuur leggen. Het is een ander molecuul.
Meer is ook niet automatisch beter. Hoge concentraties ascorbinezuur kunnen de huid irriteren, vooral als die gevoelig is.5 Een lager percentage dat je goed verdraagt, kan in de praktijk meer opleveren dan een hoog percentage dat prikt en in de kast blijft staan.
- Wat het doet
- Vitamine C werkt als antioxidant, helpt bij de aanmaak van collageen en remt tyrosinase. Onderzoek wijst op minder zonveroudering en minder pigmentvlekken, al zijn veel studies klein.
- Waar op te letten
- Puur ascorbinezuur oxideert snel. Kijk naar een verpakking die licht en lucht tegenhoudt en let op verkleuring. Een hoog percentage met een lage pH kan irriteren. Afgeleiden zijn stabieler, maar er is minder bewijs dat ze even goed werken.
- Prijs versus waarde
- De waarde zit in een stabiele formule en een goede verpakking, niet in een hoog getal op de voorkant. Een duur serum dat bruin is geworden, levert weinig meer op.
Is vitamine C geschikt voor een gevoelige huid?
Dat hangt af van de vorm en de formule. De combinatie van een lage pH en een hoog percentage maakt puur ascorbinezuur voor sommige mensen te prikkelend.5
Wie gevoelig is, kiest soms voor een lager percentage of een afgeleide. Houd er dan rekening mee dat het bewijs voor afgeleiden beperkter is.2 Probeer een nieuw product eerst op een klein stukje huid.
Heb je een huidaandoening, ben je zwanger of twijfel je, vraag dan je huisarts, dermatoloog of apotheek om advies.
Hoe past vitamine C in een routine?
Veel mensen gebruiken vitamine C ’s ochtends, onder hun zonnebrand. Dat is logisch. Vitamine C werkt als antioxidant tegen schade door uv-licht, en de zonnebrand doet het filterwerk dat vitamine C niet doet.14
Een serum breng je meestal aan op een schone, droge huid, voor je crème. Gebruik je daarnaast andere werkzame stoffen, kijk dan per stof wat die doet. Bijvoorbeeld in de uitleg over wat niacinamide voor je huid doet of over hoe salicylzuur werkt in je huid.
Veelgestelde vragen
Dat hoeft niet altijd, maar warmte versnelt de afbraak van ascorbinezuur. Een koele, donkere plek helpt het product langer goed te houden. Volg daarnaast wat er op de verpakking staat.
Verkleuring is een teken van oxidatie, waardoor er minder werkzaam ascorbinezuur in zit. Een lichte gele tint betekent vaak dat de afbraak begonnen is. Bij een duidelijk bruine kleur levert het product weinig meer op.
Over gebruik tijdens de zwangerschap geeft etiqet geen advies. Vraag het bij twijfel aan je huisarts, verloskundige of apotheek.
Nee, dat zijn twee verschillende routes. Je lichaam heeft vitamine C uit voeding nodig omdat het de stof niet zelf maakt, terwijl een serum de stof direct op de huid brengt. Het Linus Pauling Institute beschrijft beide routes apart.
Bronnen
- Topical Vitamin C and the Skin: Mechanisms of Action and Clinical Applications – PubMed
- Vitamins and the skin: Vitamin C in dermatology – PubMed
- Topical delivery of l-ascorbic acid spanlastics for stability enhancement and treatment of UVB induced damaged skin – PMC
- Vitamin C and Skin Health | Linus Pauling Institute | Oregon State University
- Magnesium ascorbyl phosphate vesicular carriers for topical delivery; preparation, in-vitro and ex-vivo evaluation, factorial optimization and clinical assessment in melasma patients
- 3-O-ethyl-l-ascorbic acid: Characterisation and investigation of single solvent systems for delivery to the skin
- Formulation and stability of ascorbic acid in topical preparations
