In het kort
- Glycerine staat op het etiket meestal als Glycerin. In onderzoek heet het vaak glycerol. Het is dezelfde stof.10
- Glycerine is een vochtvasthouder: het trekt water aan en houdt het vast in de buitenste huidlaag.1
- Je huid bevat van nature zelf ook glycerol.2
- Onderzoek bij mensen vond een verband tussen eigen glycerol uit de talgklieren en hoe vochtig de hoornlaag is.4
- In een studie verhoogde glycerine op de huid de vochtigheid en verbeterde het de barrièrefunctie.3
- Glycerine komt in heel veel crèmes, lotions en serums voor.9
- In een formule helpt glycerine ook als oplosmiddel en voor een gladde textuur.11
- Glycerine kan plantaardig, dierlijk of synthetisch zijn. Aan de naam op het etiket zie je dat niet.9
- Veel glycerine kan plakkerig aanvoelen.9
- Een ideale concentratie is uit de beschikbare bronnen niet af te leiden. Meer is niet vanzelf beter.
Wat is glycerine?
Glycerine is een heldere, stroperige vloeistof.11 Op het etiket staat het meestal als Glycerin. In wetenschappelijke artikelen lees je vaak glycerol. Dat is dezelfde stof.10
Glycerine kan worden gemaakt uit plantaardige oliën, uit dierlijk vet of langs synthetische weg.9 Aan de naam op het etiket zie je niet welke herkomst het heeft. Wil je dat weten, bijvoorbeeld omdat je vegan wilt kopen, dan kun je het navragen bij de maker.
Wat doet glycerine voor je huid?
Glycerine is een vochtvasthouder. Het vakwoord daarvoor is humectant. Zo’n stof trekt water aan en bindt het, zodat de buitenste huidlaag meer vocht vasthoudt.1
Die buitenste laag heet de hoornlaag. Hij bestaat uit platte huidcellen met vetten ertussen.8 Bevat die laag genoeg water, dan voelt je huid soepel. Is hij droog, dan voelt de huid eerder strak.
Onderzoek laat zien dat glycerine meer doet dan alleen water vasthouden. In een studie verhoogde glycerine op de huid de vochtigheid van de hoornlaag en verbeterde het de barrièrefunctie.3 Met barrièrefunctie bedoelen onderzoekers onder meer hoeveel water er via de huid verdampt. Minder verdamping betekent een betere barrière.
Een overzichtsartikel over glycerol en de huid beschrijft daarnaast effecten op de soepelheid van de huid en een beschermend effect tegen irriterende stoffen.2 Laboratoriumonderzoek kijkt ook naar hoe natuurlijke vochtvasthouders zoals glycerine de vetten in de hoornlaag beïnvloeden, bij verschillende niveaus van vochtigheid.8 Dat kan helpen verklaren waarom glycerine de barrière ondersteunt en niet alleen een laagje vocht geeft.
Maakt je huid zelf ook glycerine?
Ja. Glycerol komt van nature voor in de huid.2 Onderzoek bij mensen keek of de hoeveelheid eigen glycerol samenhangt met hoe vochtig de hoornlaag is. De onderzoekers vonden een verband met glycerol dat uit de talgklieren komt.4
Bij muizen zonder talgklieren was de hoornlaag droger. Toen onderzoekers glycerol op de huid aanbrachten, werd de hydratatie weer normaal.5 Bij muizen die een bepaald kanaaltje missen waarmee glycerol in de huid wordt vervoerd, gebeurde iets vergelijkbaars. Glycerol aanbrengen herstelde daar de hydratatie, de elasticiteit en de barrièrefunctie.6
Dit zijn dierstudies. Ze laten zien hoe het mechanisme werkt. Je kunt ze niet een op een vertalen naar een crème op je eigen huid.
Waarom staat glycerine in bijna elke crème?
Glycerine zit in heel veel producten, van dagcrème tot bodylotion en serum.910 Daar zijn een paar redenen voor.
- Het houdt vocht vast in de huid. Dat is de basistaak van een verzorgende crème.1
- Het wordt beschreven als geschikt voor alle huidtypes.9
- Het helpt in de formule zelf, als oplosmiddel voor andere stoffen en voor een gladde textuur.11
- Het is een bekende stof waar al veel onderzoek naar is gedaan.2
Glycerine wordt daarom zelden op de voorkant van een verpakking genoemd. Het doet zijn werk op de achtergrond, als onderdeel van de basis.
Doet glycerine iets voor je haar?
Je komt glycerine ook tegen in haarproducten. Het principe is hetzelfde: het trekt water aan en houdt het vast.1
De bronnen voor dit artikel gaan vrijwel allemaal over de huid. Hoe groot het effect op het haar zelf is, kunnen we daarom niet goed onderbouwen. Je hoort vaak dat glycerine bij krullen anders uitpakt bij heel droog of heel vochtig weer. Dat klinkt aannemelijk, omdat een vochtvasthouder reageert op water. Maar in deze bronnen is dat niet onderzocht.
Op de hoofdhuid ligt het eenvoudiger. Dat is gewoon huid, dus daar geldt wat hierboven over de huid staat.
Is meer glycerine ook beter?
Niet vanzelf. Onderzoek is gedaan met verschillende concentraties. In een placebogecontroleerde studie werd bijvoorbeeld een crème met 20 procent glycerine getest. Die verbeterde de hydratatie en de barrière van de huid.7
Toch betekent een hoge concentratie niet automatisch een prettiger product. Veel glycerine kan plakkerig aanvoelen.9 Of er een punt is waarboven extra glycerine niets meer toevoegt, is uit de bronnen hier niet af te leiden. Een ideale concentratie noemen zou dus giswerk zijn.
Glycerine is ook maar één onderdeel van een formule. Hoe een crème aanvoelt en wat hij doet, hangt mee af van de andere stoffen die erin zitten.
Losse, pure glycerine is iets anders dan een crème. Onverdund is het dik en plakkerig.11 Wil je het zo gebruiken, vraag dan bij de apotheek hoe je dat doet.
- Wat het doet
- Trekt water aan en houdt het vast in de hoornlaag. Onderzoek laat daarnaast een betere barrièrefunctie zien.
- Waar op te letten
- Veel glycerine kan plakkerig aanvoelen. De herkomst, plantaardig of dierlijk, zie je niet aan de naam op het etiket.
- Prijs versus waarde
- Glycerine is een gewone basisstof die in producten van alle prijsklassen zit. Dat het erin staat, maakt een product niet bijzonder of duurder waard.
Voor wie is glycerine geschikt?
Glycerine wordt beschreven als geschikt voor alle huidtypes, ook voor een vette of gevoelige huid.9 Het overzichtsartikel noemt bovendien een beschermend effect tegen irritatie.2
Dat neemt niet weg dat iemand op een product kan reageren. Dat hoeft niet aan de glycerine te liggen. Het kan ook een andere stof in de formule zijn. Heb je klachten aan je huid, ben je zwanger of twijfel je, vraag dan de huisarts, dermatoloog of apotheek om raad.
Hoe verhoudt glycerine zich tot andere ingrediënten?
Laboratoriumonderzoek naar de huidbarrière rekent glycerine tot de natuurlijke vochtvasthouders.8 Op etiketten zie je vaak ook andere stoffen die met vocht in de huid te maken hebben, zoals hyaluronzuur en ureum. Op hun eigen pagina lees je wat die precies doen.
Glycerine is geen stof die de huid laat vervellen of die een specifieke werking heeft zoals een vitamine. Het is een verzorgende basis. Wil je weten hoe zo’n meer actieve stof werkt, bekijk dan wat niacinamide voor je huid doet of hoe salicylzuur in je huid werkt.
Veelgestelde vragen
Dat hangt af van de herkomst. Glycerine kan uit plantaardige oliën komen, maar ook uit dierlijk vet. Op het etiket staat in beide gevallen dezelfde naam, dus navragen bij de maker is de enige manier om het zeker te weten.
Je leest soms dat glycerine bij droge lucht water uit de huid zou trekken. In de bronnen die voor dit artikel zijn gebruikt, is dat niet onderzocht. Die laten bij gebruik op de huid juist een hogere vochtigheid van de hoornlaag zien.
Glycerine komt van nature in de huid voor en is een gewone basisstof in verzorging. Over zwangerschap specifiek zeggen de bronnen hier niets. Vraag bij twijfel je verloskundige, huisarts of apotheek.
Dat kan komen door veel glycerine in de formule, omdat hoge concentraties plakkerig kunnen aanvoelen. Andere stoffen in de crème kunnen ook bijdragen aan dat gevoel.
Bronnen
- Glycerol as a Skin Barrier Influencing Humectant | Springer Nature Link
- Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions – PubMed
- Effects of Locally Applied Glycerol and Xylitol on the Hydration, Barrier Function and Morphological Parameters of the Skin | Acta Dermato-Venereologica
- Is Endogenous Glycerol a Determinant of Stratum Corneum Hydration in Humans? – Journal of Investigative Dermatology
- Glycerol regulates stratum corneum hydration in sebaceous gland deficient (asebia) mice – PubMed
- Glycerol replacement corrects defective skin hydration, elasticity, and barrier function in aquaporin-3-deficient mice | PNAS
- Placebo-controlled, double-blind, randomized, prospective study of a glycerol-based emollient on eczematous skin in atopic dermatitis: biophysical and clinical evaluation – PubMed
- Structure and function of skin barrier lipids: Effects of hydration and natural moisturizers in vitro – ScienceDirect
- Skincare Mondays | Glycerin: The Unsung Hero of Skincare – Next Steps in Dermatology
- Glycerin (Explained + Products) | INCIDecoder
- Glycerin in Pharmaceutical & Cosmetic Formulation Guide
