In het kort
- Keratine is het eiwit waar je haar voor het grootste deel uit bestaat.1
- In shampoo en conditioner zit bijna altijd gehydrolyseerde keratine: keratine die in kleinere stukjes is geknipt.2
- Op het etiket heet het meestal Hydrolyzed Keratin.3
- Het werkt als verzorgende stof: het maakt haar zachter, minder statisch en legt een dun laagje om de haren.3
- Er is ook een variant met een positieve lading, die zich beter aan het haar hecht.4
- Eiwitstukjes hechten zich beter aan haar waarvan de structuur al wat open ligt, zoals bij beschadigd haar.17
- Het meeste onderzoek naar keratine in haarproducten is gedaan op losse haarlokken in het laboratorium.56
- De keratine in cosmetica komt meestal uit wol of veren en is dus van dierlijke herkomst.26
- Keratine in shampoo is iets anders dan een steilmaakbehandeling in de salon.9
- Dat keratine je haar laat groeien, is niet aangetoond voor gewone shampoo. Onderzoek daarnaar staat nog aan het begin.8
Wat is keratine eigenlijk?
Keratine is een stevig eiwit. Je haar bestaat er grotendeels uit, net als je nagels en de bovenste laag van je huid.1
Een haar is opgebouwd uit lagen. Aan de buitenkant zit de cuticula, een laag platte schubjes die als dakpannen over elkaar liggen. Daaronder zit de cortex, de kern die het haar sterk en soepel maakt.1
De keratine in je haar wordt bij elkaar gehouden door zwavelbruggen. Dat zijn verbindingen tussen de eiwitketens. Bleken, permanenten, hitte en zonlicht kunnen die bruggen en de schubjes beschadigen.111 Het haar wordt dan droger, ruwer en breekt sneller.
Wat betekent gehydrolyseerde keratine?
Hele keratine lost niet op in water. Daarom kun je er weinig mee in een shampoo. Fabrikanten knippen het eiwit daarom in kleinere stukjes. Dat heet hydrolyseren.2
Wat overblijft zijn korte eiwitketens en losse bouwstenen. Die korte ketens heten ook wel peptiden, kleine stukjes eiwit. Ze lossen wel op in water en kunnen zich aan het haaroppervlak hechten.2
De grootte van de stukjes maakt uit. Kleinere stukjes kunnen iets dieper tussen de schubjes komen. Grotere stukjes blijven vooral aan de buitenkant en vormen daar een dun laagje.12
Wat doet keratine in shampoo en conditioner?
In een haarproduct is gehydrolyseerde keratine vooral een verzorgende stof. Volgens de gangbare beschrijving van het ingrediënt doet het een paar dingen:3
- Het maakt haar zachter en makkelijker te kammen.
- Het vermindert statisch, pluizig haar.
- Het legt een dunne film om het haar, waardoor het gladder aanvoelt.
Daarnaast kan gehydrolyseerde keratine helpen om een product te laten schuimen, te binden en iets dikker te maken.10 Het heeft in een formule dus soms meer dan één taak.
Beschadigd haar heeft een ruwer oppervlak met meer negatieve lading. Eiwitstukjes hechten zich daar beter aan dan aan gezond, glad haar.17 Daarom merk je het effect vaak het meest bij gebleekt of vaak gestyled haar.
Wat zegt het onderzoek?
Er is een handvol studies, vooral op haarlokken in het laboratorium. In een recente studie werden haarlokken belast met uv-licht. Haar dat met gehydrolyseerde keratine was behandeld, liep minder schade op dan onbehandeld haar.5
Een oudere studie gebruikte keratinepeptiden en vetten uit wol. Daarin verbeterde de conditie van het haar na gebruik.6
Dat zijn nuttige aanwijzingen. Maar haarlokken in een lab zijn niet hetzelfde als jouw hoofd onder de douche. Hoe groot het effect is van één specifieke shampoo, weet je daarmee niet.
Werkt het beter in shampoo of in conditioner?
Een shampoo spoel je snel weer uit. Een conditioner of haarmasker laat je langer zitten. Dat geeft eiwitstukjes meer tijd om zich aan het haar te hechten.
Hoe groot dat verschil in de praktijk is, is weinig onderzocht. Het hangt ook af van de rest van de formule en van hoeveel keratine erin zit. Dat laatste staat meestal niet op het etiket.
Wat kan keratine niet?
Hier zit het verschil tussen etiket en werkelijkheid. Een haar dat uit je hoofd groeit is geen levend weefsel meer.1 Het kan zichzelf niet herstellen. Een product ook niet, in de zin van echt terugbouwen.
- Het herstelt niet blijvend. Keratine uit een shampoo wordt geen deel van je eigen haarstructuur. Het hecht zich eraan en spoelt bij volgende wasbeurten deels weer weg.1
- Het laat je haar niet groeien. Er is vroeg onderzoek naar keratinepeptiden en haargroei, maar dat is iets anders dan een shampoo die je uitspoelt.8
- Het maakt je haar niet steil. Daarvoor is andere chemie nodig.9
Een claim als "herstelt je haar" betekent dus in de praktijk: het haar voelt en ziet er tijdelijk gladder en gezonder uit. Dat is waardevol, maar het is iets anders.
Verlies je veel haar of verandert je hoofdhuid, dan is dat iets voor de huisarts of dermatoloog, niet voor een shampoo.
Is keratine in shampoo hetzelfde als een keratinebehandeling?
Nee. Een keratinebehandeling in de salon is bedoeld om haar steil of glad te maken voor langere tijd. Bij zulke behandelingen doet vooral andere, sterkere chemie het werk, onder meer met hitte.9
Onderzoekers kijken juist naar eiwitten als mildere hulp bij het vormen van haar.9 Maar een shampoo of conditioner met keratine verandert de vorm van je haar niet. Het woord keratine op beide verpakkingen zegt dus weinig over wat een product doet.
Hoe herken je keratine op het etiket?
Kijk naar de ingrediëntenlijst, niet naar de voorkant van de fles. Deze namen kom je tegen:
- Hydrolyzed Keratin: de gewone gehydrolyseerde keratine, een verzorgende en filmvormende stof.3
- Hydroxypropyltrimonium Hydrolyzed Keratin: keratine die een positieve lading heeft gekregen. Daardoor hecht het beter aan haar en werkt het sterker tegen statisch haar.4
- Keratin: hele keratine. Die zie je minder vaak, omdat die slecht oplost.2
Staat er alleen een plantaardig eiwit op, zoals gehydrolyseerd tarwe-eiwit, dan is dat geen keratine. Zulke eiwitten kunnen wel een vergelijkbare verzorgende rol hebben.12
Op shampoo voor de hoofdhuid staan soms ook stoffen die op de huid zelf werken. Een voorbeeld is salicylzuur. Hoe dat werkt, lees je in het artikel over wat salicylzuur doet in je huid.
- Wat het doet
- Gehydrolyseerde keratine hecht zich aan het haaroppervlak, maakt haar zachter en minder statisch en legt een dun laagje om de haren. Het effect is het duidelijkst bij beschadigd haar.
- Waar op te letten
- Claims als herstel of haargroei gaan verder dan wat de stof in een shampoo kan. Het effect is tijdelijk. Keratine is van dierlijke herkomst, meestal uit wol of veren.
- Prijs versus waarde
- Keratine is een nuttige verzorgende stof, geen reden voor een hoge prijs op zich. De hoeveelheid staat zelden op het etiket, dus het woord keratine op de voorkant zegt weinig over hoeveel erin zit.
Voor wie is keratine in haarproducten interessant?
Omdat eiwitstukjes beter hechten aan beschadigd haar, heb je er het meest aan als je haar vaak gebleekt, geverfd of met hitte gestyled wordt.17 Bij gezond, onbehandeld haar is het verschil vaak kleiner.
Zie keratine als één van de verzorgende stoffen in een product. Het doet wat het belooft als je die belofte nuchter leest: gladder, zachter, beter kambaar. Voor de rest ligt het aan de hele formule en aan hoe je je haar behandelt.
Veelgestelde vragen
Echte keratine is een dierlijk eiwit, meestal uit wol of veren. Producten die vegan zijn gebruiken vaak plantaardige eiwitten, zoals gehydrolyseerd tarwe-eiwit, voor een vergelijkbare verzorgende rol.
Gehydrolyseerde keratine is een gangbare verzorgende stof die voor gewoon gebruik bedoeld is. Krijg je jeuk, roodheid of een geïrriteerde hoofdhuid, stop dan en vraag bij twijfel de apotheek of huisarts om raad.
Keratine kan het oppervlak van het haar tijdelijk gladder maken, waardoor punten er netter uitzien. Een gespleten punt groeit niet echt weer dicht, daarvoor bestaat geen product.
Daar is weinig goed onderzoek naar. Voelt je haar stug of juist zwaar aan, dan kun je afwisselen met een product zonder eiwitten en kijken wat je haar prettiger vindt.
Bronnen
- On Hair Care Physicochemistry: From Structure and Degradation to Novel Biobased Conditioning Agents – PMC
- The cosmetic and dermatological potential of keratin hydrolysate – PubMed
- HYDROLYZED KERATIN – Cosmetic Ingredient (INCI)
- HYDROXYPROPYLTRIMONIUM HYDROLYZED KERATIN
- Performance and Mechanism of Hydrolyzed Keratin for Hair Photoaging Prevention
- Cosmetic effectiveness of topically applied hydrolysed keratin peptides and lipids derived from wool – PubMed
- Interaction of polypeptides with hair in different reducing environments – PubMed
- Hydrolyzed Keratin Peptide Enhances Hair Condition and Promotes Hair Regeneration – PubMed
- Proteins as Hair Styling Agents
- Exploring the Functional Properties of Hydrolyzed Keratin: Filling the Knowledge Gap on Surface Active, Emulsifying, and Thickening Properties – PubMed
- Effect of shampoo, conditioner and permanent waving on the molecular structure of human hair
- Modification of wheat gluten for improvement of binding capacity with keratin in hair
