In het kort
- SLS staat voor sodium lauryl sulfate, SLES voor sodium laureth sulfate.
- Beide zijn wasactieve stoffen: ze maken vet en vuil oplosbaar in water, zodat je het kunt wegspoelen.
- SLES wordt gemaakt door laurylalcohol eerst te ethoxyleren. Daar staat de “eth” in de naam voor.
- SLES geldt als milder voor de huid dan SLS.
- Hoeveel een sulfaat irriteert, hangt af van de concentratie en van hoe lang het op je huid blijft.
- SLS wordt in huidonderzoek gebruikt als standaardstof om irritatie op te wekken, juist omdat het voorspelbaar irriteert.
- Sulfaten zijn irriterend, maar geen bekende allergenen.
- Het Amerikaanse veiligheidspanel CIR vindt SLS veilig in producten die je kort gebruikt en goed afspoelt.
- Bij het maken van SLES kan 1,4-dioxaan ontstaan als verontreiniging. Fabrikanten kunnen dat verwijderen.
- Sulfaatvrij zegt alleen wat er niet in zit. Het zegt niet automatisch dat het product milder is.
Wat zijn SLS en SLES?
SLS en SLES zijn surfactanten. Dat is een vakwoord voor wasactieve stoffen. Zo’n molecuul heeft één kant die water opzoekt en één kant die vet opzoekt. Daardoor kan het vet en water met elkaar mengen.
Op het etiket staan ze als Sodium Lauryl Sulfate en Sodium Laureth Sulfate. Het zijn allebei anionische surfactanten, wat betekent dat het wasactieve deel een negatieve lading heeft.3 Je ziet ook verwante stoffen, zoals Ammonium Lauryl Sulfate en Ammonium Laureth Sulfate. Die werken op dezelfde manier.12
Waarom zit er sulfaat in shampoo?
Je hoofdhuid maakt talg, een natuurlijk vet. Daar blijven stof, huidschilfers en resten van stylingproducten aan plakken. Met alleen water krijg je dat er niet goed af, omdat vet en water niet mengen.
Een sulfaat lost dat op. Het pakt het vet vast en neemt het mee met het spoelwater. Daarnaast maakt het schuim. Dat schuim is vooral prettig in gebruik. Het is niet zelf de reden dat je haar schoon wordt.
Sulfaten zijn al lang in gebruik en goed onderzocht. Er bestaan uitgebreide veiligheidsbeoordelingen van zowel SLS als SLES.12
Wat is het verschil tussen SLS en SLES?
Het verschil zit in één extra stap bij het maken. Voor SLES wordt laurylalcohol eerst geëthoxyleerd. Dat betekent dat er kleine ketentjes aan het molecuul worden gekoppeld. Daarna wordt het omgezet in een sulfaat en geneutraliseerd tot een natriumzout.3
Die extra stap maakt het molecuul groter. In de praktijk is SLES daardoor milder voor de huid dan SLS.35 Beide wassen goed. SLS is alleen wat feller.
- SLS: sterk reinigend, irriteert sneller.
- SLES: ook goed reinigend, geldt als zachter voor de huid.
Zijn sulfaten schadelijk?
Kort antwoord: in een shampoo die je uitspoelt, niet voor de meeste mensen. Het langere antwoord heeft drie kanten.
Irritatie
Sulfaten kunnen de huid irriteren. Dat is bekend en goed onderzocht. SLS is zelfs de stof die onderzoekers gebruiken om bewust irritatie op te wekken in huidtests.68 Dat onderzoek laat zien dat de reactie sterker wordt naarmate de concentratie hoger is.6 Hoe gevoelig iemand is, verschilt ook van persoon tot persoon.7
Belangrijk is het verschil tussen irritatie en allergie. Sulfaten irriteren, maar ze gelden niet als allergeen. Of je er last van krijgt, hangt vooral af van hoeveel erin zit en hoe lang het op je huid blijft.5
Wat de veiligheidsbeoordelingen zeggen
Het Cosmetic Ingredient Review (CIR), een Amerikaans panel dat cosmetische stoffen beoordeelt, noemt SLS veilig in producten die je kort gebruikt en daarna goed afspoelt. Voor producten die op de huid blijven, adviseert het panel een maximum van 1 procent.1 SLES en verwante zouten zijn volgens het CIR veilig zolang het product zo is samengesteld dat het niet irriteert.2
Je leest online soms dat SLS kanker zou veroorzaken. Het CIR heeft die geruchten bekeken en vond geen bewijs dat SLS kankerverwekkend is.1
1,4-dioxaan
Bij het ethoxyleren, de extra stap voor SLES, kan 1,4-dioxaan ontstaan. Dat is een ongewenste verontreiniging, geen ingrediënt dat er bewust in gaat. Het kan tijdens de productie worden verwijderd, en de veiligheidsbeoordeling gaat ervan uit dat fabrikanten dat doen.23 Omdat het een verontreiniging is, zie je het niet terug op het etiket.
- Wat het doet
- SLS en SLES halen vet en vuil uit haar en van de hoofdhuid en zorgen voor schuim. In een shampoo die je uitspoelt, worden ze als veilig beoordeeld.
- Waar op te letten
- Sulfaten kunnen irriteren, vooral SLS, bij een hogere concentratie of langer contact. Heb je een gevoelige of droge hoofdhuid, dan kan een mildere wasstof prettiger zijn.
- Prijs versus waarde
- Sulfaten zijn een gangbare en goed onderzochte wasstof. Een sulfaatvrije shampoo is niet vanzelf beter. Een hogere prijs zegt op zich niets over hoe mild of hoe goed een product wast.
Wat betekent sulfaatvrij?
Sulfaatvrij betekent dat er geen SLS, SLES of verwante sulfaten in de shampoo zitten. Er zit dan een andere wasactieve stof in, want zonder wasstof wast een shampoo niet.
Dat is het punt om te onthouden. Sulfaatvrij beschrijft wat er ontbreekt. Het zegt niets over hoe mild de vervanger is. Ook andere wasactieve stoffen kunnen bij sommige mensen irriteren. Wil je weten wat er wel in zit, kijk dan naar het begin van de ingrediëntenlijst. Daar staan de stoffen met het grootste aandeel, en de wasstof hoort daar meestal bij.
Sulfaatvrije shampoo schuimt vaak minder. Dat betekent niet dat hij slechter wast. Schuim is vooral een gevoel.
Voor wie is een sulfaatvrije shampoo zinvol?
Voor de meeste mensen maakt het weinig uit. Een sulfaat in een shampoo zit maar kort op je hoofd en spoel je weer weg. Toch zijn er situaties waarin een mildere wasstof logisch is.
- Je hoofdhuid voelt na het wassen strak, droog of prikkelt. Dan kan het helpen om een shampoo met een mildere wasstof te proberen.
- Je wast heel vaak. Hoe vaker en langer je huid met een wasstof in contact komt, hoe groter de kans op irritatie.5
- Je werkt dagelijks met shampoo en water. Een overzichtsstudie naar kappers beschrijft hoe veel en lang contact met water en wasactieve stoffen zoals SLS de huid van de handen kan belasten.4
- Je vindt de manier waarop je haar voelt prettiger. Sommige mensen met droog of krullend haar ervaren een mildere wasstof als zachter. Dat is persoonlijk.
Een veelgehoorde claim is dat sulfaten haarverf sneller laten vervagen. In de bronnen die we voor dit artikel gebruikten, vonden we daar geen onderbouwing voor. We kunnen het dus niet bevestigen of ontkrachten.
Wil je na het wassen iets teruggeven aan je haar, dan kijk je eerder naar de conditioner. Daarin vind je vaak verzorgende stoffen zoals panthenol. Meer daarover lees je in wat panthenol doet voor je haar en huid.
Hoe herken je sulfaten op het etiket?
Zoek in de ingrediëntenlijst naar deze namen:
- Sodium Lauryl Sulfate
- Sodium Laureth Sulfate
- Ammonium Lauryl Sulfate
- Ammonium Laureth Sulfate
Staat er een van deze vooraan, dan is dat waarschijnlijk de belangrijkste wasstof. Staat het verderop, dan is het aandeel kleiner. Een shampoo bevat vaak meer dan één wasactieve stof naast elkaar.
Kies je een shampoo voor een specifieke hoofdhuidzorg, dan zijn andere stoffen ook de moeite waard om te kennen. Bijvoorbeeld salicylzuur in shampoo en wat het doet voor je hoofdhuid, of de vraag wat keratine in shampoo wel en niet kan.
Heb je aanhoudend jeuk, roodheid of schilfers op je hoofdhuid, vraag dan je huisarts of apotheek om advies.
Veelgestelde vragen
Niet automatisch. Sulfaatvrij betekent alleen dat er geen sulfaten in zitten. Of het voor jou prettiger is, hangt af van je hoofdhuid en van de wasstof die ervoor in de plaats komt.
Nee. 1,4-dioxaan is een mogelijke verontreiniging uit het productieproces van SLES, geen ingrediënt. Daarom staat het niet in de ingrediëntenlijst.
Nee, ze lijken op elkaar maar zijn niet hetzelfde. SLES krijgt bij het maken een extra stap, waardoor het molecuul groter is en het milder is voor de huid.
Dat verschilt per persoon. Merk je dat je hoofdhuid na het wassen prikt of strak voelt, dan kun je een mildere wasstof proberen. Bij aanhoudende klachten kun je terecht bij je huisarts of apotheek.
Bronnen
- SLS Sodium Lauryl Sulfate (SLS) and Ammonium …
- Final Report of the Amended Safety Assessment of Sodium Laureth Sulfate and Related Salts of Sulfated Ethoxylated Alcohols
- Sodium laureth sulfate
- Skin Toxicity of Selected Hair Cosmetic Ingredients: A Review Focusing on Hairdressers
- SLS and SLES: safety, skin irritation and facts
- Sodium lauryl sulphate for irritant patch testing–a dose-response study using bioengineering methods for determination of skin irritation – PubMed
- Evaluation of skin susceptibility to irritancy by routine patch testing with sodium lauryl sulfate – PubMed
- Patch testing with the irritant sodium lauryl sulfate (SLS) is useful in interpreting weak reactions to contact allergens as allergic or irritant – PubMed
